Free Essay

Opportunities: Are They Created or Discovered?

In: Business and Management

Submitted By EKLI
Words 3538
Pages 15
Libri ‘Hija e Maleve’ nis me novelën ‘Nusja e mrekullueshme’ novelë kjo e cila vë në pah mentalitetin tipik shqiptar, besëtytnitë mitike të cilat mbase edhe janë konsumuar si ngjarje të vërteta në shoqërinë e kohës. Ngjarjet që lidhen me tragjicitetin të cilin e pëson Leka, si pasojë e dashurisë që qon me nusen e mrekullueshme, zanën, që i shfaqet gjatë kohës kur ky kulloste bagëtitë, ia rrëfen prifti fshatit, Don Marku, të riut intelektual që ishte shkolluar jashtë Shqipërisë. Ngjarjet që tregon prifti në rrëfimin e tij në lidhje me tragjiken që pëson Leka, në psiken e të riut shqiptar të shkolluar në një metropol europian ngritin dilema të mëdha, dhe në njërën ose mënyrën tjetër edhe pse si personalitet ishte “formuar” larg ambientit i cili këto e rrëfime të ngjashme i konsumonte si gjëra të vërteta, kishin lënë përshtypje të thellë tek i riu intelektual; “Prifti më shikonte ndër s?. Un i ula për mos me m’u hetue në ta përshtypja tepër e thellë qi më kish ba tregimi. As nuk i a solla pyetjet e shuma qi ishin kah më delshin prej goje”, është paragrafi me të cilin përfundon kjo novelë. Krijimtarinë letrare të Koliqit, fund e krye e karakterizon teknika e përsosur narrative, gjithsesi ngjarjet në novelat e tij kanë një rrjedhë të kapshme, logjike, penda e Koliqit në asnjërën mënyrë nuk lejon që t’i humb fija lëmshit. Personazhet e këtij autori janë tipizuar aq mirë saqë lexuesi eventual krijon lidhje emocionale me protagonistin e caktuar, ai (pra lexuesi) mishërohet me këto personazhe bashk-ndjenë me to, dhe doemos se kjo është edhe intencë e krijuesve seriozë, pra tipizimi i personazheve të tyre, krijimi i karaktereve të qëndrueshme që në mënyrë më të mirë t’i përçojë idetë e autorit narrator.
“Gjaku” është një tjetër novelë e realizuar e Koliqit, dhe si asnjë tjetër vepër flet për dukurinë e hakmarrjes, plagë kjo e hapur, kurrë e mbyllur, jo e panjohur për të tjerët, shumë e theksuar në trevat shqiptare. Doda një i ri i shkolluar larg vendlindjes por i brumosur deri në palcë me mentalitetin shqiptar, dëshiron që të bëhet një zë i fuqishëm i cili artikulon idenë e krijimit të një shoqërie përparimtare, e cila dukurinë e hakmarrjes do ta kujtonte vetëm si një relikt të shëmtuar. Vrasja e të vëllait, Zekës, shikimi tundues i babait në sytë e të cilit lexonte fjalën; hakmarrje, rrethi i cili do ta tallte për jetë e mot nëse nuk do të hakmerrej e vendosin Dodën para dilemash të mëdha, të cilat gjithsesi do ta kenë një fund tragjik, ngase Doda do duhej ”rënë viktimë e opinionit të cilin vet e kishte ngritur” (R.I për Migjenin), në mënyrë që ndërgjegjja e tij të “pastrohet”. Në Shkodrën e Koliqit apo në novelat e tij parakalojnë një galeri e tërë personazhesh të cilët ngërthejnë në vete, ide, motive, e situata të ndërlikuara të cilat ishin të mbrujtura në psiken e autorit dhe si të tilla i servirën një publiku të gjerë siç edhe është lexuesi në këtë rast. Në novelat e Koliqit rëndom ngjarjet tregohen prej këndit të narratorit të gjithëdijshëm pa përjashtuar infiltrimin e drejtpërdrejt të autorit narrator në situata konkrete, i cili të shumtën ndihmon në zgjidhjen e enigmës. Karakteristikë për këtë autor është se në veprën e tij përgjithësisht trajton një laramani tematike, ku nuk mungon stili i gdhendur i rrëfimit, shprehja e pasur gjuhësore, teknika e përsosur diskursive, pastaj jepen pamje konkrete të një ambienti i cili ngërthente në vete tipa konkret e abstrakt, real e të imagjinuar. Në novelat e Koliqit parakalojnë personazhe sikurse ai tek novela ‘Kanga e re’ ku për protagonist kryesor e ka këngëtarin emblematik Ton Laskun, pa të cilin organizimi i çfarëdo evenimenti, e ka të garantuar dështimin, ngase pa zërin e tij magjepsës ngjarjet gazmore në qytet ishin shumë të zbehta.
Ton Lasku do ta ketë një fund të gëzuar, ngase është kënga e tij e cila bën që ta ketë pranë të dashurën, për të cilën çdo përpjekje tjetër kishte dështuar. Në novelën ‘Sa qofsh, pleqnofsh’ Koliqi derdhë tërë fantazinë e tij prej një njohësi të thellë të gjithçkaje që ishte shqiptare, për të na dhënë karaktere tipike të Malësisë së Shkodrës, situata konkrete herë-herë të dhembshme të një mentaliteti mbase arkaik me të cilin karakterizoheshin malësorët shqiptarë. Mina e bija e Files dhe Sufës, mbetët shtatzënë pa dijeninë dhe pa dëshirën e prindërve dhe për një mëkat të tillë, ajo do të pësojë në mënyrën më tragjike, ajo vritet nga i ati, ngase me veprën e saj të turpshme kishte rënë ndesh konvencave. Mirëpo tragjikja arrin kulmin e vet atëherë kur Hajdar Liti kërkon gjakun e fëmijës i cili ishte flijuar ende pa dalë në jetë. Për ta pleqnuar këtë punë, autori ka krijuar tipin e Xhep Nelit, i cili pyetjes provokative të plakut i cili përfaqëson Hajdar Litin e i cili thotë se; “Pse e derdhe at miell?” me mjeshtërinë e një pleqnari të rryer Xhep Neli i përgjigjet “Çka kërkoi mielli yt në thes t’em!”, për ta marrë uratën e kundërshtarit të tij; “sa qofsh pleqnofsh!”.
Mitikja në novelën e Koliqit
Sikurse tek një numër i konsiderueshëm i autorëve shqiptarë edhe tek Koliqi, bota mitike zë një vend me rëndësi në krijimtarinë letrare të tij. Në novelat e tij bashkëjetojnë njerëzit e rëndomtë, zanat e shtojzovallet. Fuqinë çudibërëse të zanave do ta provojë edhe Lulja, ‘kërcimtarja e Dukagjinit’ e cila falë zanave do ta fitojë vendin e parë në garën e cila ishte organizuar pas fitores së Skënderbeut kundër turqve e në të cilën garë merrnin pjesë edhe kërcimtarja turkinë dhe shkinë. Ky gërshetim i botës mitike më atë reale ka si synim paraqitjen e botës shqiptare me të gjitha ngjyrat e saj. Doket e zakonet shqiptare, fjala e dhënë, besa, sikurse edhe për të tjerë krijues kanë ngjallur kureshtjen edhe të Koliqit. Këto doke e zakone janë pasqyruar mjeshtërisht në novelën ‘Miku’. Besa ka qenë kod i pashkelur në malësinë shqiptare në veçanti, edhe protagonistët e Koliqit e respektojnë këtë normë të shenjtë, thyerja e këtij kodi ishte akt i ulët moral, dhe meqë besa e dhënë ishte e shenjtë, si e tillë ishte e respektuar tek malësorët shqiptarë. Ndër të tjera tematika që trajton Koliqi në krijimtarinë letrare të tij përgjithësisht, është edhe vështirësia me të cilën ballafaqohet individi në “luftë” kundër kolektiviteti, pamundësia e individit në ndërrimin e gjërave të cilat në psiken e kolektiviteti ishin bërë norma. Këtë do ta provojë Diloca në novelën më të njëjtin titull ku për protagonist kryesor e ka vajzën e cila ishte fejuar që kur ishte në djep. Fati apo fataliteti bën që vajza kur të vije në moshën e martesës dashurohet në një tjetër të ri malësor dhe martohet me të. Kjo do të ishte fatale për vajzën e cila kishte thyer doket e Malësisë, dhe për këtë do duhej ndëshkuar sipas zakoneve të cilat mbretëronin në Malësi. Ajo humb dashurinë, ngase i dashuri i vritet, në të njëjtën kohë ka humbur edhe familjen ngase ajo do t përfundojë në jetimore. Krijimi i karaktereve të tipit të Dilocës, tregojnë se lufta e individit për të ndryshuar apo për të ndikuar në jetën kolektive ishte e pafuqishme, qoftë edhe nëse për një ideal të tillë do të ishe në gjendje të flijoje më sublimen. Detyrimisht duhet thënë se, vlera e pakontestueshme që ngërthen në vete vepra letrare e Koliqit, flet për një euridit të rrëfimit artistik, flet për një mjeshtër të fjalës së shkruar, pa të cilin letërsia shqipe do të ishte shumë e zbehtë.
*
ë dukurie të re letrare në sistemin e vlerave, që përthyhet në stile, ne forma e trajta të shkrimit, e procedime letrare. Modernia, kësisoj në letërsi, merr kuptimin e një vlere letrare, më të avancuar, më të mirëfilltë, në krahasim me modelet pararendëse të shkrimit letrar artistik. Ne e konsiderojmë si nocion bazik për atë tip të letërsisë që në mënyrë autonome, ndryshe nga paraardhësja, sjell risi në diskursin letrar, në procedimin strukturor te ndërtimit dhe funksionimit të tekstit letrar, dhe atë, në gjitha nivelet mbarështimit të tekstit letrar. Modernia, duke ardhur si rezultat i thyerjeve letrare dhe refuzimit ndaj shkrimi tradicional, natyrshëm merr konotime më komplekse, edhe nga fakti i risive që sjell në diskursin letrar përgjithësisht, por duke u shfaqur si shenjë letrar në "konfrontim" me produksionin letrar tradicional dhe duke u ikur modeleve ligjërimore të mëparshme, trajtat e shkrimit modern, defamiljarizohen (çrendomtesohet, nocion i formalistëve rus), nga letërsia e mëhershme dhe ripozicionohet nga një diskurs më i avancuar, që përplotëson në shkalle më të lartë letrare, estetikën e tekstit. Në këtë aspekt, ky lloj shkrimi fut në lojë komplikime narrative, ndërfutje interkomunikuese, që na shfaqin karakterin intertekstual të teksteve letrare. Njëherit, edhe strukturën e hapur (Umberto Eco) dhe shumështresore. Në fusha të ndryshme të artit dhe letërsisë, nocioni "moderne" mbulon përmasa të ndryshme semantike, mbase edhe estetike e stilistike, përmasa që shpërfaqën edhe në formë, edhe në përmbajte. Ndërsa, brenda këtij konteksti letrar, modernia merr status të veçantë në poetikën e prozës, ngase Ernest Koliqi, ka sublimuar ligjësitë e artit letrar mjeshtërisht dhe me një procedim letrar sjell risi në diskursin letrar në përgjithësi në kulturën letrare shqipe. Ndërkaq në këtë tekst, modernia shënjon tipin e letërsisë, që ndryshe nga paraardhësja inkorporon brenda tekstit letrar elemente letrare, që deri atëherë proza jonë s'i kishte njohur, apo që i kishte vetëm ne fazën embrionale.
Në letërsi nocioni moderne u zhvillua nga fundi i shekullit XIX dhe fillim i shek. XX, dhe shquhej me karakteristika të shumta, që nga theksimi i individualitetit kreativ, invencioneve e deri te shfaqja e dukurive të reja, thyerja e konvencave letrare e stilistike, ndaj edhe prurja autonome e fenomeneve letrare, në forma dhe përmbajte të re letrare, ligjërimore dhe stilistike-estetike.
2.
Ernest Koliqi është padyshim themeluesi dhe krijuesi më i talentuar i fillimit të modernitetit në prozën shqipe. Këtë e vlerësim e kanë përqafuar në forma të ndryshme, shumë studiues të cilët janë marrë më krijimtarinë e tij artistike në zhanrin e prozës (Camaj, Hamiti, Plasari, Elsie, K. Gjika, Z. Rrahmani, A. N. Berisha, S. Bashota, K. Rrahmani, K. M. Shala etj.) Së këndejmi, shfaqja e modernitetit në prozën shqipe, si formacion letraro-stilistik, ndërlidhet fuqishëm me krijimtarinë e Koliqit në prozë, e të cilit mund t'i bashkohen autorët Kuteli, Konica, mbase edhe Lasgushi e Migjeni, në zhanrin e poezisë.
Por më i veçantë, si në stil, ashtu edhe në format diskurseve, së këndejmi edhe në procedimet strukturore e letrare mbetet Koliqi, i cili "kishte shije të hollë dhe një ndjesi të ngritur për artin e fjalës" (Anton Nikë Berisha) të cilat i inkorporoi dhe manifestoi me mjeshtri e talent të fuqishëm fiksional në prozën e tij, duke rikontekstualizuar dhe rifunksionalizuar shtresime semantike, ritmike, leksikore, rrëfimtare, që njohin kodet e mëdha letrare, që nga oraliteti, deri tek letërsia e përbotshme, me të cilën komunikonte autori empirik (Umberto Eco). Nga ky këndvështrim, proza koliqiane ka bërë një kthesë cilësore prozës shqipe në përgjithësi, së këndejmi e ka pasuruar atë edhe si formë shkrimi, por më shumë si substancë dhe formë letrare, mbase edhe si strukture e ndërligjëshme artistike, me elemente të shumta novatore, të cilat vërehen edhe në dimensionet ideore, të shtresimit të ideve themelore që trajton ky univers letrar.
3.
Në kohën kur u paraqit Koliqi në letrat shqipe, proza akoma ishte zhanër i pa kultivuar, në kuptimin e mirëfilltë të fjalës. Më tepër cilësohej, në përmasa të thellë moralizuese, sentimentaliste dhe didaskalike (proza e H. Stërmilli, N. Nikaj, M. Gramenos etj.), me mbipeshim të rolit të ngjarjes, e ndonjëherë edhe me imitim (jo ne kuptimin që na jep Aristoteli), madje, ishte larg shtjellimit si strukturë tekstore, mbase edhe si gjuhë e figurshme e kompozicion letrar. Për dallim, proza koliqiane duke njohur diskurset orale në jetë dhe në dijet empirike, rikontekstualizon dhe rifunksionalizonv në diskurs letrar origjinal në letërsi, ku autori empirik kapërcylljet e sistemit të shkrimit letrar, i identifikon me kërkesat e fondamentit të artit letrar: artistikes, gjë kjo, që mund të vërehet në të gjitha nivelet e tekstit letrar, nivele këto në të cilat letrarsia (Roman Jakobsoni) funksionon para se gjithash, ku shprehja dhe diskursi letrar, nga një gjuhë e thjeshtë, shkon ka gjuha figurative.
Intencë e sistemit letrar koliqian, në aspektin e formës, mbetet avancimi i procedimeve letrare, futja e ndërlikimeve narrative, të shtresuara me përimtime implicite e psikologjike, madje fabulat e thurura me mjeshtri narrative. Ndërsa në shtresimet tematike dhe idetë themelore që trajton, në tekstet e prozës së tij, Koliqi shtreson një botë e veçantë që ndërkomunikon me paramodelet në jetën e njeriut të tij, si dhe në tharmet e shpirtit shqiptar, që i veneron tek oraliteti dhe kultura e moçme nacionale, të mitet dhe legjendat, te e tashmja kryesisht e Malësisë së Shkodrës, për të shtruar edhe shumë vizione, ide, që mund të tumirën për receptuesin, si tejet progresive, në krahasim me letërsinë shqipe të mëhershme. Një karakteristikë e intencës së tregimeve të autorit mbetet paraqitja e dy kontrasteve të thella të botës shqiptare, përplasjet mes konservatizmit, kanunit, dhe ideve përparimtare, (Gjaku), që sjell gjenerata e re, pastaj ndeshja e dy kulturave të mëdha, Lindje e Perëndim, ndeshja e dy tipave të te jetuarit shqiptar, Urban e Rural. Këto tema autori i ka shtresuar me mjeshtri në shkrimin e tij letrar, veçantitë letrare artistike të së cilit implikon edhe autorin empirik. Koliqi në prozën e tij shenjëzojnë ide dhe teza të mëdha. Këto i zhvillon nga sensi që kërkon shndërrime të domosdoshme të kohës, e transformimeve esenciale në shpirtin shqiptar. Për dallim nga tipi i mëhershëm i shkrimit të prozës shqipe, proza e Koliqit shënjon kapërcim të dukshëm, si në zgjerimin e gamës tematike, ashtu edhe në aspektet e brendshme të organizmit, pra stilistiko-tekstore, letrare, duke bërë avancim, në plan të shtjellimit brendatekstor, si në rrafshin e shprehjes artistike, po ashtu në kodifikimin dhe funksionalizimin e elementeve të reja poetike që kësaj proze i jep dimension letrar specifik, duke e ngritur në shkallë të pranueshme, në raport me letërsitë e zhvilluara të kohës.
4.
Krahasuar me prozën evropiane dhe me zhvillimin e madh të saj, proza në letërsinë shqipe është paraqitur relativisht vonë dhe si e tillë eci me një tempo të ngadalshëm. Në këtë kontekst, Koliqi më të drejtë konsiderohet prozatori i parë shqiptar me prirje moderne, me veçanti shkrimi, sidomos me tregimet e tij, që prozës shqipe në përgjithësi ia dha një formë të re, një përmbajtje të re, një tematikë të re, një stil të ri, një shprehje të re, një prirje të fuqishme novatore, fabulative, në mënyrë krejtësisht autonome, me një refuzim të linearitetit tregimor, dhe gjithnjë me tendencë për të sendërtuar dhe realizuar një raport të ri mes kohës dhe hapësirës, në krijimin e strukturave të hapura, shtresimeve kuptimore të ndryshme semantike; nga një gjuhë që eliminon gjuhën e zakonshme drejt një gjuhe figurative, me atribute letrare, stilistike e estetike. Si e tillë, kjo prozë është ndërthurur nëpërmjet dy tipareve harmonizuese: duke asimiluar eksperiencat e jashtme me eksperienca të brendshme. Këtu, eksperiencat e jashtme, janë dijet e autorit empirik, që rezultojnë nga literatura botërore e nacionale, ndërsa eksperiencat e brendshme, mishërohen përmes kulturës së moçme nacionale, miteve dhe oralitetit, të cilat autori i funksionalin për t'i dhënë karakter të intertekstalitetit të pastër prozës së tij. Ky karakter ec në funksion të përmbushjes së fiksonit letrar. Mbase, autori, edhe në trajtat ligjërimore (diskurset) interkomunikon. Këndej, tekstet e tij kanë karakter interdiskursiv, në relacion me paramodelet e diskurseve që kanë prejardhje nga oraliteti. Të inkorporohen në stilin e teksteve të tij, variantet ligjërimore derivohen dhe marrin konotacione të kontekstit letrar. Në këtë linjë, autori i shmanget narracioni linear dhe konstrukton procedime artistike të avancuara letrare me shpikje të reja estetike, ritmike, semantike, gjuhësore, të inkorporimit të asaj që është reale me atë fiktive, fantastike në tekstin letrar.
Ernest Koliqi është paraqitur në prozën shqipe, në kohën kur ajo ndjehej e varfër, si nga kufizimet tematike që shtjellonte, ashtu edhe për nga mënyra si ndërtohej dhe funksiononte teksti letrar. Në këtë kontekst, proza e Koliqit i jep një impuls të ri prozës shqipe, duke kontribuar në rrugën e integrimit në rrjedhat e prozës moderne evropiane, mbase edhe në stopimin e tipit të prozës pararendëse, kryesisht moralizuseo-didaskalike dhe sentimentaliste, ndikimet letrare të së cilit do të vërehen tek Martin Camaj dhe Anton Pashku. Në këtë aspekt, pa hamendje, mund të konstatojmë se proza koliqiane mbetet novatore e shkëlqyer e fillimeve të modernitetit në zhanrin e prozës letrare. Autori empirik, duke qenë në kontakt të vazhdueshëm me letërsitë e huaja, duke u pasuruar me një dije letrare solide, duke qenë i shkollar nëpër qendra të mëdha të kultivimit të letërsisë, autenticitetin e vet, imagjinatën e bujshme krijuese, motivimin burimor shqiptar shkodran, i shkriu dhe i brumosi në një prozë të mirëfilltë letrare e moderne.
5.
Për nga shtresat kuptimore (temat e motivet që shtjellon) kreacioni, perceptimi i botës dhe fenomeneve që e motivojnë, autori na jep një tekst me topikë të larmishme, duke inkorporuar realitetin aktual, nevojat e domosdoshme të transformimit të tij (te Gjaku, Diloca), legjendat, mitet, format e të treguarit oral (Nusja e mrekullueshme, Kërcimtarja e Dukagjinit), pastaj shfaqjet krejt personale tek Pasqyrat e Narçizit, që janë tekste krejtësisht personale, autobiografike, ku autori kërkon shenjat e identifikimit të tij autorial, identitetin krijues dhe ekzistencial, përmes shenjash e simbolesh, të cilat i gjen në ambientin shqiptar, proza këto artistikisht më të realizuara të Koliqit. Tekstet e këtyre shtatë prozave, që Koliqi dëshiron t'i quajë "poemtha në prozë", na ravijëzojnë një konfiguracion të pasur idesh, ndjesish dhe referencash, që pikënisjen dhe paramodelin e kanë në diskursin oral, dijet empirike, por që të transformuar marrin konotime dhe shtresime më të theksuara, si në kërkimet nacionale, ashtu edhe në ato autoriale; me simbolikë, të ndërlidhura me problemet imediate të kohës dhe të angazhimeve të autorit empirik karshi këtyre gjendjeve.
Tipin e prozës së Koliqit e karakterizojnë shumë elemente të fuqishme novatore. Madje në letërsinë shqipe karakterizohet edhe për një element krejtësisht të ri, të fuqishëm dhe të panjohur deri me atëherë, që studiuesi Aurel Plasari e koncepton si "tip i tregimit psikospektiv", ku siç vëren po i njëjti studiues vërehet tregimi, ku dallohet në mënyrë të ndjeshme, ndonjëherë edhe kërcitëse dimensioni i analizës psikologjike të llojit frojdist. Si e tillë proza kolqiane duke shtresuar realitet të ndryshme semantike, duke e fuqizuar procedeun stilistik te veçantë, mbetet proza tregimtare më e realizuar e fillimit të modernitetit në literaturën shqiptare, ndërsa autori i tyre stilisti i madh, "eruditi" i rrëfimit artistik, siç e cilëson studiuesi Anton Nikë Berisha. Duke sublimaur me shkathtësi të veçantë artistike, si pasurinë e folklorit, mitologjinë, dijen letrare, imagjinatën e bujshme e kreative, nga njohja e literaturës moderne, ashtu edhe talentin e botën kreativ, fuqinë e perceptimit dhe të transponimit të fenomeneve të ndryshme në tekstin letrar, përmes një vetëdijë të nivelizuar artistike, ai ka hapur parashenja të sigurta, gjithnjë duke mbetur në pozicionin e të marrurit me intencën e autorit, qëllimin e lexuesit, dhe qëllimin e tekstit, siç do të shprehej Umberto Eco.
6.
Zhanër që e kultivon më së miri Koliqi është tregimi, novela pastaj edhe tregimi i shkurtër, që disa studiues tek ne dëshirojnë t'iu thonë proza poetike. Ato shquhen për reflekse origjinale, të inspiruar nga tradita, e pasur dhe të ndërthura me bashkëkohësinë për të marrë gjithmoë konotacione të mësimit kombëtar, apo kulturimit të gjithmbarshëm (Sabri Hamiti) dhe gjithnjë me funksione të përmbushjes së kriterit artistik. Kundërvënia e këtyre dy botënave të kundërta mbetet risi, që vërehet kudo në prozën e Koliqit. Karakteristikë gjithëpërfshirëse mbetet oralja, që me njësitë e entite të veçantë, që na shfaq karakterin intertekstual (Kujtim Rrahmani), mbase, edhe do të thoshim karakterin ndërdiskursiv. Koliqi shfrytëzon me mjeshtëri edhe burimet e letërsisë gojore, ne të gjitha nivelet e organizimit të tekstit letrar. Shumë tregime të tij ndërtohen me përplot njësi që detyrojnë lexime intertekstuale, me modelet e tipit të prozave popullore. Në këso lloj tekstesh shfaqet përralla si zhanër oral, që përbën funksion letrar brenda diskursit letrar të teksteve letrare, sikur në idioma ashtu edhe në frazeologjia, etj.
"Të lexosh diçka si letërsi është ta trajtosh atë si një ngjarje që ka kuptim në lidhje me ligjërimet tjera" (Xhonatan Keller), që për autorin tonë, rikontekstualzon dimensione të veçanta të ligjërimit të tij artistik, sepse ai ndërkomunikon me tipe të ndryshme ligjërimi, dhe na shfaq bindshëm atë që Roland Barti thotë nuk ka ligjërim të virgjër. Tekstet koliqiane, kështu, bashkëjetojnë me mite, legjenda, forma të ndryshme të ligjërimit oral. Aty hasim idioma, frazeologji popullore, që shkojnë ka një tip i interkomunikimit më diskursin letrar të Fishtës, por që te ky zhvillohet në një trajtë tjetër shkrimi dhe me kërkesa tjera. Të gjitha këto njësi të vogla funksionalizohen në këtë prozë, për të na dhënë një tekst të njëmendët artistike, si në nivel të ideve, ashtu edhe të shprehjes artistike, të formës e kompozicionit, rrëfimit e letraritetit. Esenciale në prozën e tij, mbetet depërtimi në ndjesitë e njeriut të kohës, në psikologjinë dhe skutat e shpirtit shqiptar në ndjesitë e tij, dukuri këto të cilat i asimilon dhe sublimon përmes një gjuhë të figurshme e poetike, për t'i transponuar me talent të fuqishëm në tekstet letrare, ndikimi i të cilit do të jetë i fuqishëm në prozën e…...

Similar Documents

Free Essay

Opportunities

...Opportunities and Trends Opportunities Created by Macro Trends in Society 1. 2. Aging Western society 3. Focus on better healthcare and rising costs 4. Social Security – in what form will it continue to exist? 5. Increasing abortion 6. School voucher programs 7. Restrictive gun rights 8. Increased use of illegal/recreational drugs 9. Medical marijuana 10. Evaluation of teachers’ performance 11. Poor education in US public schools 12. Poor US high school graduation rate 13. Rising terrorism and focus on security 14. Drilling for oil, coal, etc. in USA 15. Space program – return to the moon and reach Mars 16. Increased costs for unions and inability to pay pension funds 17. Increased student loans 18. Increased college enrollment 19. Illegal immigration to the US 20. Increased use of birth control 21. Global warming 22. Increased focus on sustainability and recycling 23. Increased focus on preventive medical care and exercising 24. Children maturing earlier 25. Increased global connectivity through transportation, globalization, and the internet 26. Increase Identity theft 27. Rising gas prices 28. Increased virtual communications 29. Businesses focus on better logistics Opportunities Found by Living and Experiencing the Customer Problem 1. 2. Cars have blind spot 3. Water leaking in basement 4. Purse/wallet stolen 5. Ineffective and......

Words: 290 - Pages: 2

Premium Essay

Opportunity

...Opportunity Well I will keep my speech to just one word and would like you to make a guess at the end as to what the word is. Well this is one thing for which everyone works hard ... tries to get to the best possible place ...tries to enter the best possible institution but the funny part of the story is ... its scattered all over the place and very few bend down and pick it up .... Confused ???? then lets be classified .... Well the dictionary says “A favourable or advantageous circumstance or combination of circumstances”. ... The new “X” ( under quotes ) generation as to say has seen this advantage that none had in centuries , the day the world came up with concept of “Globalisation” .... everyone or rather everything came so close, everyone is today just a phone call away, every thing is just a click away ..the world has become so small.... but on the other side of the coin ..one finds so many vast multitudes of fields that have opened up .. one can take up anything to everything ... you need to keep just the one thing in mind is your perspective of looking at a thing .... at this juncture where competitions are skie high , the only thing that can keep you afloat is being different and be clear on the outset . ...............................ADD SOME THING ...THAT IS SPECIFIC TO OPPORTUNITY IN LIFE BUT DONT USE THE WORD ..................................... Now tell the story I told u ....and finally tell that word opportunity and end your speech....

Words: 253 - Pages: 2

Free Essay

3 Lab Created Pigs

...The year is 2329 and there were three lab created pigs. Their intelligence allowed them to remain off the breakfast menu. One pig built a house with straw as he calculated the material to be the least inexpensive in nature. The second pig created his house with sticks formulating the idea that he could grow the material needed for the build. The third pig who was created just a tad bit more special constructed a house using Vanadium metal as its properties allow for higher thermal resistance and durability. Within the same lab those pigs were created in, a failed genetically enhanced wolf escaped. It was by fate that these pigs should encounter this wolf. When the first pig caught glimpse of the foul creature, he fled inside his straw house. The wolf cried, “Come out pig so I can turn you into bacon!” The wolf inhaled deeply and created a space like vacuum in his belly and exhaled a powerful wind blast towards the first pig’s house rendering it incapacitated. The first pig ran inside the second pig’s house. The wolf walked to the second pig’s house with a grimace expression and without hesitation hurled his grotesque acid based saliva at the second pig’s house. The pigs escaped to the third pig’s house as the first house was blown away and the second incinerated. Again, the wolf in rage launched a full scale attack blasting and spitting only to see the third pig’s house unscathed. The wolf exploited the third pig’s house and found a weak spot. He then ‘wind blasted’ his way......

Words: 326 - Pages: 2

Premium Essay

Opportunity

...OPPORTUNITIES All organizations have some external opportunities that they can pursue. Identifying profitable opportunities that match the capabilities of a firm is the mark of astute management. (O1) Strong growth in tablets market. Reference: http://licious.dailysocial.net/post/44849056185/techcrunch-reveals-some-statistics-on-the-global There is a rapid increase in demand for tablets thus its markets grew steadily over years and Microsoft could use this opportunity by introducing more of its own tablets. Meanwhile, the vast improvement in wireless broadband in Malaysia has increased the number of hotspots available, which contributed to the increasing demand for tablets. (O2) The buying behavior of the new generation. Customers tend to replace the outdated tablets over the time. With the introduction of Microsoft Surface Tablet which runs Window 8, it will be another choice for customers. Furthermore, customers are affordable to own a tablet as the economic in Malaysia is in stable phase. They wanted to own more than one electronic device. http://www.nielsen.com/content/dam/corporate/us/en/newswire/uploads/2011/05/ConnectedDeviceschart3.gif (O3) Microsoft Cooperation is a big company with sufficient manpower. Manpower is proportional to productivity. People will opt to work in the company as the reputation is solid, thus company’s project can be carry out efficiently, especially in long term progress. When the level of manpower in a company is adequate,......

Words: 369 - Pages: 2

Free Essay

New Planet Discovered

...(Reuters) - An Anglo-German team of astronomers has discovered a new planet orbiting a nearby sun at just the right distance for an Earth-like climate that could support life. The team actually found three new planets orbiting the star 44 light years away, but only one of them is in the so-called Goldilocks Zone, the band around a sun where temperatures are neither too hot nor too cold for liquid water to exist. "The star HD 40307 is a perfectly quiet old dwarf star, so there is no reason why such a planet could not sustain an Earth-like climate," said Guillem Angla-Escude from Germany's University of Goettingen, who led the research with Mikko Tuomi at the University of Hertfordshire in Britain. The planet has a mass at least seven times that of Earth but it orbits at about the same distance from its sun, meaning it receives a similar amount of solar energy as Earth gets. More than 800 planets have been discovered outside our solar system since the first was detected in the early 1990s, but only a handful of those have been in the habitable zone. Even more rare are planets in the zone that rotate, as this one does, to create a day-time and night-time, which increases the chance of an Earth-like environment. Those that don't spin are said to be tidally locked, with one half in constant darkness. "This is the closest one to Earth in a habitable zone that is not tidally locked," University of Hertfordshire astronomer Hugh Jones told Reuters. "Just as......

Words: 438 - Pages: 2

Premium Essay

Entrepreneurial Opportunities Are Discovered Not Created

...Awareness and Exploitation of Entrepreneurial Opportunities An awareness of entrepreneurial opportunities that occur around us everyday has led to the discovery of everything we know and possibly take for granted today. The only difference is that where one person does not recognise an opportunities potential, there is generally an entrepreneur there to grasp it and harness its true value whether it be for personal, commercial or public exploitation. This idea of an entrepreneurial opportunity will be examined by considering means-ends relationships and also the concept that these ideas are a combination of both objective and subjective forces. Throughout this essay the idea that entrepreneurial opportunities are discovered will be discussed by outlining three key attributes that propagate this discovery. In addition to this it will be argued that the notion of opportunity creation is an incremental subset of discovery and although it is not the front running process it still plays a key role in opportunity development. Shane and Venkateraman (2000) view entrepreneurial opportunity as employing a set of resources to their best use and selling them for a profit by correctly interpreting market forces. This is generally accepted as the conceptualisation of entrepreneurial opportunities, but there are disagreements about how these opportunities arise, their origin, and their nature [ (Companys & McMullen, 2007) ]. The integration of these resources can be described as a......

Words: 2217 - Pages: 9

Free Essay

Life Changing Inventions Created by Mistake

...com/most(http://www.businessinsider.com/4firms-hide-bad-news-2013overrated-jobs-in-2013guide-to-proper-commaunderrated-jobs-in-2013traits-that-make-up-every9) careercast-2013-9) use-2013-9) careercast-2013-9) great-leader-2013-9) LOGIN  REGISTER (HTTPS://WWW.BUSINESSINSIDER.COM/REGISTER?FIRST=INDEX&REDIRECT=/THESE-10-INVENTIONS-WERE-MADE-BY-MISTAKE-2010-11?OP=1) EVENTS (/EVENTS)  (//WWW.FACEBOOK.COM/BUSINESSINSIDER)  (//PLUS.GOOGLE.COM/+BUSINESSINSIDER/POSTS)  (//TWITTER.COM/BUSINESSINSIDER)  (//WWW.LINKEDIN.COM/TODAY/BUSINESSINSIDER.COM) (/) Tech (/sai) Finance (/clusterstock) Politics (/politics) Search Strategy (/warroom) Life (/thelife) Entertainment (/thewire) All (/) 15 Life-Changing Inventions That Were Created By Mistake (http://oascentral.businessinsider.com/RealMedia/ads/click_lx.ads/businessinsider/warroom/slideshow/530267705/x02/default/empty.gif/62424a4f6a6c4935466f734142437347?x) ALYSON KRUEGER (HTTP://WWW.BUSINESSINSIDER.COM/AUTHOR/ALYSON-KRUEGER) NOV. 16, 2010, 10:01 AM 324,576 (HTTP://WWW.BUSINESSINSIDER.COM/THESE-10-INVENTIONSWERE-MADE-BY-MISTAKE-2010-11#COMMENTS) 3 RECOMMENDED FOR YOU (HTTP://WWW.BUSINESSINSIDER.COM/THESE-10-INVENTIONS23 Startling Side-By-Side Comparisons Of How Apple's (http://w w w .businessinsider.com/iosWERE-MADE-BY-MISTAKE-2010-11#COMMENTS) New iPhone Software Will 6-versus Recommend 225 ios-7(http://www.businessinsider.com/ios- MORE apps- Tw eet 132 5  EMAIL Share ......

Words: 2269 - Pages: 10

Free Essay

Opportunity

...Opportunity: The cell phone industry has become increasingly larger within the last three years as a result of more affordable cellular phones as well as lower service costs. Companies are competing in an advance technology and communication sector in which success attracts customers to buy their products and services. The market is very competitive because they offer the same products and services, but has different physical attributes to the phones and different costs, which buyers have choices to choose from. Value: CVP(Customer Value Proposition) : Here we create value for customers by producing an offering that handles an important “ job-to-be-done” in a new, better, affordable way. Profit formula: Profit formula helps us to project how much money we can expect to generate from sales ( revenue), our total cost ( cost structure) , and a clear cut plan for generating an idea about the overall expenses. Key Resources: Key resources are our employee, technology we use, products, facilities, equipment, funding, etc. Key Processes: Our company relies on recurrent, critical tasks, such as hiring, to perform steadily and ensure that its services are scalable and predictable. Figure 1 Revenue Index Impact: Impact is the combination of Sustainability with Innovation. Even the impossible is possible with vision and management. Innovation can drive value in financial and non-financial ways. Delivering value in a sustainable way requires constant......

Words: 275 - Pages: 2

Premium Essay

Business Opportunities

...essay: The Sources of Entrepreneurial Opportunities: Individuals & the Environment Doctoral Research Paper 2 of 5 Nikolina Fuduric Doctoral Supervisor: Professor Anne Lorentzen February 2008 Department of Planning and Development Aalborg University Aalborg, Denmark 1.0 INTRODUCTION No extensive empirical study on the sources of entrepreneurial opportunities included the individual, the environment and the individual’s start-up activities in a post-socialist periphery. However, such layered approaches have been encouraged in theoretical studies of entrepreneurship. Bouchikhi (1993) claims that each approach taken separately has crucial weaknesses and neither the personality of the entrepreneur nor the structural characteristics of the environment illuminate the process. Thus, multi-leveled studies have been encouraged in research programs (Low & MacMillan, 1988). In my previous paper, I attempted to examine the different forms of entrepreneurship by using the interplay between individual personality traits and capabilities and the institutional environment. The goal of this paper is to examine the sources of entrepreneurial opportunities from the perspective of individual and environmental factors. Since opportunities define how the entrepreneur behaves and what kinds of entrepreneurship are manifested, entrepreneurial opportunity discovery and exploitation are two......

Words: 14520 - Pages: 59

Free Essay

Why Cities Created

...WHY CITIES EXIST? I wHY cOMPANIES CONCETRATED AROUND CITIES COMPARATIVE ADVANTAGE INTERNAL ECONOMIES OF SCALE AGGLOMERATION ECONOMIES (ΟΙΚΟΝΟΜΙΕΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ) AN URBAN AREA HAS COMPARATIVE ADVANTAGE IF HAS A LOWER OPPORTUNITY COST IN PRODUCING A PARTICULAR GOOD OR SERVICE. THE COMPARATIVE ADVANTAGE STEMS FROM HIGHER PRODUCTIVITY PER UNIT OF TIME/COST IN THE PRODUCTION OF A PARTICULAR GOOD FACTORS THAT CONTRIBUTE TO COMPARATIVE ADVANTAGES -RESOURCE ENDOWMENTS-ΦΥΣΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΠΟΡΟΙ -TECHNOLOGY -DEMAND PATTERNS –GOVERNMENT POLICIES RESOURCE ENDOWMENTS –NATURAL RESOURCES. METALS, HYDROCARBONS,FORESTS, NICE CLIMATE,BEACHES ANDOTHER NATURAL RESOURCES THAT ARE REQUIRED FOR THE PRODUCTION OF A GOOD OR SERVICE -TECHNICAL AND INSTITUTIONAL INFRASTRUCTURE. CITIES WITH BETTER TECHNICAL INSTITUTIONAL INFRASTRUCTURE NEEDED FOR THE PRODUCTION OF A GOOD OR SERVICE WILL HAVE A COMPARATIVE ADVANTAGE -SKILLED LABOUR. CITIES WITH LARGER POOLS OF SPECIALISED LABOUR WILL HAVE A COMPARATIVE ADVANTAGE IN PRODUCING PRODUCTS THAT USE HUMAN SKILLS MORE INTENSIVELY TECHNOLOGY COUNTRIES WITH MORE ADVANCED TECHNOLOGIES HAVE A COMPARATIVE ADVANTAGE IN THE PRODUCTION OF GOODS THAT CAN BENEFIT THIS TECHNOLOGY -WHO HAS A COMPETITIVE ADVANTAGE IN CONSTRUCTING COMMERCIAL SPACESHIPS? -ARE THERE TECHNOLOGICAL DIFFERENCES BETWEEN CITIES IN CYPRUS ? -TO ANSWER THIS QUESTION WE NEED TO THINK IN TERMS OF AVAILABLE TECHNOLOGY AND LABOUR SPECIALISED TO OPERATE THIS......

Words: 1968 - Pages: 8

Free Essay

Created by Blood

...| Created By Blood: | How Afghanistan's past influenced it present and future. | Jose M. Alvarez 12/22/2012 | Abstract I have been deployed to Afghanistan a few times during my military career. During theses deployments, I never focused on the past, present, and future of Afghanistan. I only focused on my mission at hand. I did basic research about the culture, and geography, but I never focused on what makes Afghanistan what it is; a country that by today's international standards has devolved. As I write this paper, I have a few goals. First, is to expand my knowledge base on the country, which in the long run will have a direct affect on my missions. Secondly, I wish to answer the question "How has the past forty years of constant conflict affected Afghanistan's past, present, and future". I want to look at this as a study because Afghanistan has been in a constant state of war for the last forty years, and it has taken its toll. Generations of Afghani's have never known peace, only war. In order to do a proper analysis on an entire country and its people, I will address the PMESII-P factors, though not sequentially. PMESII-P is a military acronym that stands for Political, military, economic, social, information, infrastructure, and physical environment. PMESII-P is a "reliable framework for analysis that, when applied judiciously, will lead to a sophisticated understanding of the dynamics within the foreign country or region of their assignment.......

Words: 4855 - Pages: 20

Premium Essay

Opportunities

...Opportunities Opportunities 1 May 26, 2010 Opportunities 2 In today’s society the definition of the word minority is obsolete; it now makes up a more diverse group of people, than the normal non Caucasian race it originally classified. "Minority" carries with it a certain patronizing tone even when used to assert rights of peoples who have been discriminated against, either socially or by law. I am classified as a double minority, for the reasons of being African American and a woman. Two strikes against me that would make many discouraged from accomplishing goals in life, or the reverse, making an individual determine to succeed in society. Women have for many years experienced inequality in the workplace by not being equal to their male counterparts, they are often looked past for promotions and pay raises, and usually find their selves having a difficult time with co workers and subordinates. Glass ceilings have been placed in the corporate world for years, some have tried to fight this road block, but have found their selves fighting a loosing battle. Furthermore, I chose to welcome this opportunity to participate in a internship program, because I have a strong desire to be one of the double minorities who would like to conquer the world and change the ways that women, like me, have had to suffer through for many years. Diversity and educational programs have established a successful track record in implementing programs to improve the higher......

Words: 603 - Pages: 3

Premium Essay

Opportunities

...Opportunities surround us on a day-to-day basis; however, the challenge occurs in the capturing and implementation of the opportunity. In order to capture the reward of significant opportunities, one must be willing to advocate on behalf of the cause and benefits along with the acceptance of risk factors that may and will incur during the process journey. As with any other factors in life, opportunity pose its pros and cons. According to South University (2013), pros consist of choosing the work you like to do which produces higher job satisfaction; each day is filled with new opportunities to challenge your abilities, skills, and determination; and entrepreneurs can schedule their work hours around other commitments, including spending quality time with loved ones. On the other hand, there are cons associated with the opportunities such as, staying competitive is critical and you will need to differentiate your business from other like yours in order to build a solid customer base and be profitable; the loneliness and scariness of being completely responsible for the success or failure of the business opportunity; the security of a regular paycheck; and the unpredictability of a set work schedule. Kaplan and Warren (2013) stated that a business model is the way a company applies knowledge to capture value (p.57). This statement confirms and reiterates a finding in the research of Maharshi, Arora, and Chaturvedi (2013), values are of utmost importance in the......

Words: 304 - Pages: 2

Free Essay

Opportunity Cost

...want to construct a graph in order to help with your answers – you are not required to present a graph): a) What it is the opportunity cost of producing an additional bowling ball measured in terms of forgone bicycles in western Leisureland? b) What is the opportunity cost of producing an additional bowling ball measured in terms of forgone bicycles in eastern Leisureland? c) Explain the difference in opportunity cost between western and eastern Leisureland. Which region has a comparative advantage in producing bowling balls? Bicycles? d) Suppose it is determined that 400 bicycles must be produced. How many bowling balls can be produced? e) Where will these goods be produced? In Western Leisure Land 1 extra bowling ball comes with an opportunity cost of a quarter bicycle. In Eastern Leisure Land 1 extra bowling ball comes with an opportunity cost of 4 bicycles. Western Leisure Land has the advantage in producing bowling balls because it only costs them a quarter of a bicycle. Were as Eastern Leisure Land looses that ability to make 4 bicycles by increasing the bowling balls produced. If 400 bicycles were produced then no balls could be created through Eastern District. However combining the districts then we could get 400 bowling balls out of the Western district. 400 Bowling Balls will be created from from the Western District and 400 Bicycles from the Eastern District....

Words: 360 - Pages: 2

Premium Essay

Entrepenuer Opportunities

...increasingly complex promotional campaigns. Finally, with respect to the third issue, Ghosh and John (1999) argued that firms that position their products with an emphasis on benefits to end-customers must accept greater difficulties in evaluating performance compared with firms that emphasise cost reductions for end-customers. Value creation can be governed by: . market governance; . hierarchical governance; and/or . relational governance. The first of these, market governance, can discipline any inappropriate behaviour by a threat of termination of the agreement (and consequent loss of future business). This provides actors with considerable incentive to modify arrangements, and to Value creation 631 EJM 43,5/6 632 benefit from opportunities that arise with changing circumstances. Market governance is also said to stimulate entrepreneurial creativity and promote risk taking (Ghosh and John, 1999). In contrast, hierarchical governance, which includes market contracts with hierarchical elements (Stinchcombe, 1985), hinders these activities. Such hierarchical governance provides little incentive to actors who are not entitled to value creation when undertaking investments. If problems arise, hierarchical governance relies on “voice” (in contrast to the reliance of market governance on “exit”). In the case of relational governance, relationship preservation (as opposed to termination) induces contributions from exchange partners. Mutual partner-specific investments and......

Words: 4768 - Pages: 20